7 Layer ของ Network - OSI Model โครงสร้าง Network ที่คนไอทีต้องรู้

Last updated: 7 Apr 2026

2535 Views

เคยสงสัยไหมครับว่า เวลาเราส่งอีเมล ดูวิดีโอออนไลน์ หรือแม้แต่ไถฟีดโซเชียลมีเดีย ข้อมูลเหล่านั้นเดินทางผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตที่ซับซ้อนไปถึงปลายทางได้อย่างไร? เบื้องหลังการทำงานที่ดูเหมือนง่ายดายนี้ มีโครงสร้างที่เป็นระเบียบและเป็นสากลคอยควบคุมอยู่ ซึ่งก็คือ OSI Model นั่นเองครับ สำหรับคนในแวดวงไอทีแล้ว นี่คือพิมพ์เขียวสำคัญที่ช่วยให้เราเข้าใจการสื่อสารของระบบเครือข่ายทั้งหมด บทความนี้จะพาคุณไปเจาะลึก 7 Layer ของ OSI Model แบบเข้าใจง่าย พร้อมทั้งดูว่า Network Switch อุปกรณ์สำคัญในระบบของเรา ทำงานอยู่ในส่วนไหนของโมเดลนี้กันแน่ ถ้าพร้อมแล้ว ไปทำความรู้จักหัวใจของการสื่อสารเครือข่ายพร้อมกันเลยครับ

OSI Model หัวใจของการสื่อสารเครือข่าย

ในโลกของเทคโนโลยีเครือข่ายที่เต็มไปด้วยอุปกรณ์ โปรโตคอล และผู้ผลิตที่หลากหลาย การมีมาตรฐานกลางเพื่อให้ทุกส่วนสามารถสื่อสารกันได้อย่างราบรื่นจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง และมาตรฐานนั้นก็คือ OSI Model

OSI Model คืออะไร?

OSI Model (Open Systems Interconnection Model) คือกรอบแนวคิดที่ใช้อธิบายฟังก์ชันการทำงานของระบบเครือข่าย โดยแบ่งกระบวนการสื่อสารที่ซับซ้อนออกเป็น 7 ชั้น (Layers) ที่ทำงานแยกจากกัน แต่ละชั้นจะรับผิดชอบหน้าที่เฉพาะของตัวเอง และส่งต่องานให้กับชั้นที่อยู่ติดกัน เปรียบเสมือนแผนกต่างๆ ในโรงงานประกอบรถยนต์ ที่แต่ละแผนกมีหน้าที่ชัดเจน เช่น แผนกตัวถัง แผนกเครื่องยนต์ แผนกสี เมื่อทุกแผนกทำงานของตัวเองเสร็จสมบูรณ์ เราก็ได้รถยนต์หนึ่งคันที่วิ่งได้ฉันใด OSI Model ก็ช่วยให้การส่งข้อมูลจากคอมพิวเตอร์เครื่องหนึ่งไปยังอีกเครื่องหนึ่งสำเร็จลุล่วงได้ฉันนั้น

โมเดลนี้พัฒนาขึ้นโดยองค์กรมาตรฐานสากล (ISO) เพื่อเป็นภาษากลางให้วิศวกรและนักพัฒนาทั่วโลกใช้อ้างอิงและทำความเข้าใจตรงกัน

ทำไม OSI Model ถึงสำคัญ?

การเข้าใจ OSI Model ไม่ใช่แค่การท่องจำทฤษฎี แต่เป็นเครื่องมืออันทรงพลังที่ช่วยให้คนไอทีทำงานได้อย่างมืออาชีพมากขึ้น เพราะมันช่วยให้

แก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ เมื่อระบบเครือข่ายมีปัญหา เช่น อินเทอร์เน็ตใช้งานไม่ได้ แทนที่จะเดาสุ่ม เราสามารถไล่ตรวจสอบปัญหาไปทีละ Layer ได้ เช่น เริ่มจาก Layer 1 (Physical) ดูว่าสาย LAN หลุดหรือไม่ ไปจนถึง Layer 7 (Application) เพื่อดูว่าการตั้งค่าเบราว์เซอร์ถูกต้องหรือเปล่า ทำให้การแก้ปัญหารวดเร็วและแม่นยำ
ออกแบบเครือข่ายอย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยให้เข้าใจว่าอุปกรณ์แต่ละชิ้น เช่น Router, Switch, Hub ทำงานที่ชั้นไหน และมีหน้าที่อะไร ทำให้สามารถเลือกใช้อุปกรณ์และออกแบบโครงสร้างเครือข่าย (IT Infrastructure) ได้เหมาะสมกับความต้องการขององค์กร
สื่อสารกับเพื่อนร่วมทีมได้ชัดเจน เป็นภาษากลางที่ทำให้ทุกคนในทีมไอทีเข้าใจตรงกันว่ากำลังพูดถึงปัญหาหรือส่วนประกอบใดของระบบเครือข่าย

7 Layers ของ OSI Model

ข้อมูลในเครือข่ายจะเดินทางผ่านทั้ง 7 ชั้นนี้ โดยกระบวนการส่งจะเริ่มจาก Layer 7 ลงไปถึง Layer 1 และฝั่งผู้รับข้อมูลจะเดินทางจาก Layer 1 ขึ้นมาถึง Layer 7 ครับ

Layer 1 - Physical Layer (ชั้นกายภาพ)

เป็นชั้นล่างสุดที่จับต้องได้ ทำหน้าที่เกี่ยวกับการส่งข้อมูลในระดับบิต (0 และ 1) ผ่านตัวกลางทางกายภาพ ไม่ว่าจะเป็นสัญญาณไฟฟ้าผ่านสายทองแดง (เช่น การเชื่อมต่อเครือข่ายคอมพิวเตอร์ผ่านสายเคเบิล Ethernet), สัญญาณแสงผ่านใยแก้วนำแสง (Fiber Optic) หรือคลื่นวิทยุผ่านอากาศ (Wi-Fi)

หน้าที่หลัก การจัดการให้การส่งสัญญาณทางไฟฟ้าจากอุปกรณ์ไปยังปลายทางได้อย่างถูกต้องและสเถียร เช่น การควบคุมรูปแบบการส่งข้อมูลทางกายภาพ การส่งสัญญาณซ้ำหากมีการส่งผิดพลาด
ตัวอย่าง สาย LAN, Fiber Optic, Hub, Repeater

Layer 2 - Data Link Layer (ชั้นเชื่อมโยงข้อมูล)

ทำหน้าที่นำข้อมูลจาก Layer 3 มาจัดให้อยู่ในรูปแบบที่เรียกว่า "เฟรม" (Frame) และส่งต่อไปยัง Layer 1 ชั้นนี้จะใช้สิ่งที่เรียกว่า MAC Address (ที่อยู่เฉพาะของฮาร์ดแวร์การ์ดแลน) เพื่อระบุตัวตนของอุปกรณ์ในเครือข่ายเดียวกัน และยังช่วยตรวจสอบข้อผิดพลาดเบื้องต้นของการส่งข้อมูลด้วย

หน้าที่หลัก จัดการการเข้าถึงตัวกลาง, ควบคุมการส่งข้อมูลด้วย MAC Address
ตัวอย่าง Network Switch (Layer 2), Network Interface Card (NIC), MAC Address

Layer 3 - Network Layer (ชั้นเครือข่าย)

นี่คือชั้นของ "บุรุษไปรษณีย์" ในโลกเน็ตเวิร์ก ทำหน้าที่หาเส้นทางที่ดีที่สุด (Routing) เพื่อส่ง "แพ็กเก็ต" (Packet) ข้อมูลข้ามเครือข่ายที่แตกต่างกัน โดยใช้ที่อยู่เชิงตรรกะที่เรารู้จักกันดีในชื่อ IP Address เพื่อระบุตำแหน่งของคอมพิวเตอร์ต้นทางและปลายทาง ไม่ว่าทั้งสองจะอยู่ไกลกันคนละมุมโลกก็ตาม

หน้าที่หลัก กำหนดเส้นทางการส่งข้อมูล (Routing), จัดการ IP Address
ตัวอย่าง Router, Layer 3 Switch, IP Address

Layer 4 - Transport Layer (ชั้นขนส่ง)

ทำหน้าที่ควบคุมการรับส่งข้อมูลระหว่างต้นทางถึงปลายทาง (End-to-End) ให้มีความน่าเชื่อถือ แบ่งข้อมูลขนาดใหญ่ออกเป็นส่วนเล็กๆ ที่เรียกว่า "เซกเมนต์" (Segment) และประกอบกลับเมื่อถึงปลายทาง พร้อมทั้งตรวจสอบว่าข้อมูลไปถึงครบถ้วนและถูกต้องตามลำดับหรือไม่

หน้าที่หลัก รับประกันการส่งข้อมูล, ควบคุมการไหลของข้อมูล (Flow Control)
ตัวอย่าง โปรโตคอล TCP (เน้นความถูกต้อง มีการตรวจสอบ) และ UDP (เน้นความเร็ว ไม่มีการตรวจสอบ เหมาะกับสตรีมมิ่งหรือเกมออนไลน์)

Layer 5 - Session Layer (ชั้นเซสชัน)

ทำหน้าที่สร้าง, จัดการ และยุติการเชื่อมต่อ (Session) ระหว่างแอปพลิเคชันสองตัวที่กำลังสื่อสารกัน เปรียบเสมือนการเปิดสายและวางสายโทรศัพท์ ทำให้มั่นใจได้ว่าการสนทนาจะไม่ถูกรบกวนและจบลงอย่างถูกต้อง

หน้าที่หลัก สร้างและจัดการ Session การสื่อสาร
ตัวอย่าง NetBIOS, Remote Procedure Call (RPC)

Layer 6 - Presentation Layer (ชั้นนำเสนอ)

ทำหน้าที่เป็น "นักแปลภาษา" ของระบบ โดยจะแปลงข้อมูลให้อยู่ในรูปแบบที่แอปพลิเคชันฝั่งปลายทางสามารถเข้าใจได้ รวมถึงการเข้ารหัส (Encryption) และถอดรหัส (Decryption) เพื่อความปลอดภัย และการบีบอัดข้อมูล (Compression) เพื่อให้ส่งได้เร็วขึ้น

หน้าที่หลัก แปลงรูปแบบข้อมูล, เข้ารหัส, บีบอัดข้อมูล
ตัวอย่าง การเข้ารหัสแบบ SSL/TLS, รูปแบบไฟล์ภาพ JPEG, MPEG

Layer 7 Application Layer (ชั้นโปรแกรมประยุกต์)

เป็นชั้นบนสุดและใกล้ชิดกับผู้ใช้งานมากที่สุด เป็นส่วนที่ทำให้แอปพลิเคชันต่างๆ สามารถเข้าถึงบริการของเครือข่ายได้ เช่น เว็บเบราว์เซอร์ของคุณใช้โปรโตคอล HTTP/HTTPS (ที่เป็นส่วนหนึ่งของ Layer 7) เพื่อเรียกดูหน้าเว็บต่างๆ

หน้าที่หลัก เป็นหน้าต่างให้ผู้ใช้และแอปพลิเคชันเข้าถึงบริการเครือข่าย
ตัวอย่าง HTTP, FTP, SMTP, DNS, เว็บเบราว์เซอร์, โปรแกรมอีเมล

Network Switch ทำงานที่ Layer ไหน?

ทีนี้เรามาดูกันว่า Network Switch อุปกรณ์ที่เราคุ้นเคยกันดีนั้น ทำงานอยู่ที่ส่วนไหนของ OSI Model คำตอบคือ Switch ส่วนใหญ่ทำงานที่ Layer 2 (Data Link Layer) หรือที่เรียกว่า Layer 2 Switch มันใช้ MAC Address ในการส่งต่อเฟรมข้อมูลไปยังพอร์ตที่ถูกต้อง ทำให้การสื่อสารภายในเครือข่ายท้องถิ่น (LAN) มีประสิทธิภาพ ลดการชนกันของข้อมูล

แต่เทคโนโลยียังพัฒนาไปอีกขั้น ทำให้เกิด Layer 3 Switch ขึ้นมา ซึ่งเป็นอุปกรณ์ไฮบริดที่มีความสามารถทั้งของ Switch และ Router คือทำงานได้ทั้งใน Layer 2 และ Layer 3 ทำให้มันไม่เพียงส่งข้อมูลด้วย MAC Address ได้ แต่ยังสามารถ "เข้าใจ" IP Address และทำการ Routing แพ็กเก็ตข้อมูลระหว่างเครือข่ายย่อย (VLANs) ภายในองค์กรได้ด้วยความเร็วสูง ซึ่งเหมาะสำหรับเครือข่ายขนาดใหญ่ที่ต้องการประสิทธิภาพในการสื่อสารระหว่างแผนก

ก้าวสู่ความเป็นมืออาชีพด้วยความเข้าใจ OSI Model

การทำความเข้าใจ OSI Model และบทบาทของ Network Switch ในแต่ละ Layer ถือเป็นความรู้พื้นฐานที่แข็งแกร่งสำหรับคนไอทีทุกคน มันช่วยให้คุณไม่เพียงแต่ใช้งานอุปกรณ์ต่างๆ ได้ แต่ยังสามารถวิเคราะห์ ออกแบบ และแก้ไขปัญหาโครงสร้างพื้นฐานด้านไอที (IT Infrastructure) ได้อย่างเป็นระบบและมั่นใจ

เมื่อคุณเข้าใจหลักการเหล่านี้อย่างลึกซึ้งแล้ว การเลือกใช้อุปกรณ์เครือข่ายให้เหมาะสมกับองค์กรจึงไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป สำหรับองค์กรที่มุ่งมั่นจะสร้างระบบเครือข่ายที่มีเสถียรภาพและประสิทธิภาพสูงสุด การเลือกใช้อุปกรณ์คุณภาพคือหัวใจสำคัญ ไม่ว่าจะเป็น Network Switch, Router หรือสายสัญญาณต่างๆ ที่ต้องทำงานร่วมกันอย่างลงตัว หากคุณกำลังมองหาโซลูชัน IT Infrastructure ที่เชื่อถือได้และตอบโจทย์ธุรกิจ Royaltec ในฐานะผู้นำเข้าและจัดจำหน่ายอุปกรณ์งานระบบ IT Infrastructure คุณภาพสูง พร้อมนำเสนอโซลูชันและให้คำปรึกษา เพื่อช่วยให้คุณสามารถออกแบบและสร้างระบบเครือข่ายที่แข็งแกร่งและพร้อมเติบโตไปกับธุรกิจของคุณในอนาคต

______________________________________________________

หากต้องการคำแนะนำเพิ่มเติมสามารถติดต่อมาได้ที่
โทร 02-9344790
Line : @royaltec หรือ https://lin.ee/AwYkey4
Facebook : Royaltec Thailand
www.royaltec.com